SVIK Í SKJÓLI STJÓRNVALDA ?

Fjármögnunarfyrirtækin Lýsing hf. og Avant hf. hafa farið mikinn í vörslusviptingum og öðrum svívirðingum undanfarnar vikur. Talsmenn fyrirtækjanna láta hafa eftir sér að á þeirra bæ sé allt með ró og spekt þrátt fyrir niðurstöðu dómstóla sem valdið hefur ókyrrð í hinu mannlega samfélagi. Þessi tvö, áðurnefndu, fyrirtæki ásamt SP-fjármögnun hafa undanfarin ár boðið upp á bílalán og svokallaða bílasamninga og virðast öll fyrirtækin eiga það sameiginlegt að hafa lagt það í vana sinn að túlka skilmála samningana mjög frjálslega og þá helst sér í vil. Það sem hefur gert þeim þetta helst kleift er að skilmálarnir eru að mörgu leyti óskýrir og stundum allt að því óskiljanlegir. Svívirðilegustu svikin við leigutaka eru hinir frjálslegu útreikningar á leigugreiðslum og helst má þar nefna að rukkaðir eru vextir og verðbætur sem ekki eiga sér stoð í samningum. Í tilfelli Avant hf. er það hið breytilega vaxtaálag sem öllu ræður í kjörum leigutaka. Vextir samningsins hafa vaxið jafnt og þétt þrátt fyrir að Libor-vextir séu í sögulegum lægðum (sjá línurit - kjörvaxtaþróun). Með þessu er í raun verið að handstýra vaxtaforsendum bílasamningsins sem eru svik við leigutakann. Þetta gerir Avant þrátt fyrir ákvörðun Neytendastofu í máli nr. 6/2009 þar sem gerðar eru athugasemdir við „Kjörvaxta“ –skilmála Kaupþings. Þessa ákvörðun Neytendastofu staðfesti svo  Áfrýjunarnefnd neytendamála (sjá mál nr. 9/2009). 

Hin svokölluðu gengistryggingar ákvæði í bílasamningum Avant eru vægast sagt óskýr og í raun er engan skilmála að finna sem kveður á um að kaupverð og leigugjald sé gengistryggt. Þá er hreint makalaus skilmáli í samningnum þar sem reynt er að brjóta á stjórnarskrárbundnum rétti leigutaka til friðhelgi heimilisins. Hann hljómar svo : „...Leigusali eða þeir, sem hann tilnefnir, skulu jafnan eiga óskoraðan aðgang að starfsstöð leigutaka, heimili, eða starfssvæði til að skoða bifreiðina. ...„ Hvernig í ósköpunum dettur fólki í hug að setja svona ákvæði í samning ? Þýðir þetta að fólk megi ekki læsa útidyrahurðinni  eftir að það hefur skrifað undir þennan samning ?  Hjá Lýsingu eru svipaðir viðskiptahættir stundaðir þ.e. að leigutakar eru rukkaðir um verðbætur og breytilega vexti þrátt fyrir að hvergi finnist ákvæði um það í samningunum. Aðspurður segist lögmaður Lýsingar að þetta ákvæði hafi „dottið úr“ samningunum en þó hefur engin leiðrétting átt sér stað og því síður hafa leigutakar fengið að njóta vafans af gölluðum samningum. Hjá Lýsingu hafa vextir á „íslenskum hluta“ samningana hækkað jafnt og þétt en það er gert án þess að nokkurt ákvæði um það sé að finna í samningskjölunum. Það á sem sagt að halda áfram að rýja fólk inn að skyrtu án þess að eftirstöðvar og vaxtareikningar eigi sér nokkurra stoð í samningunum sjálfum. Eru þetta ekki skýr dæmi um vonda viðskiptahætti og hreinlega samningssvik ?  

Lögfræðingar keppast við að vitna í þá hefð að samninga beri að efna og nánast ekkert í veröldinni virðist geta orðið til þess að ógilda þá. Helsta röksemd lögmanna og talsmanna fjármögnunarfyrirtækjanna er að fólk hefði  mátt vita að stórvarasamt er að taka lán í öðrum gjaldmiðli en tekjur þess eru ? En hefðu lánastofnanir sömuleiðis ekki átt að vita að mjög mikil áhætta fylgir því að lána fólki í erlendum gjaldmiðlum ef tekjur þess eru í íslenskum krónum ? Það var einmitt þessi áhætta, sem stjórnendur lánastofnana tóku, sem setti  Ísland á hausinn en ekki greiðsluvandi hins almenna lánþega. Heyrst hefur að þrátt fyrir að þessir samningar séu grundvallaðir á ólögmætum viðskiptum og að annar samningsaðilinn (leigusali) fari ekki eftir skilmálunum er allt eins líklegt að almannahagsmunir komi fjármögnunarfyrirtækjunum til bjargar. Það er þá þannig fyrir okkur komið að það er réttlætanlegt að beita heila þjóð ranglæti til að verja hagsmuni hennar. Þessi fyrirtæki starfa með leyfi FME og eru rekin af skilanefndum banka en hér verður ekki fjölyrt frekar um dugnað eftirlitsaðilans. Forsvarsmenn þessara fyrirtækja hafa komist upp með að hunsa dómstóla og í raun að taka lögin í sínar eigin hendur. Að það sé látið viðgangast í svokölluðu réttarríki að fólk sé gert að þolendum með svona viðskiptaháttum með aðstoð stjórnvalda hlýtur að jaðra við brot á mannréttindum. Því skal haldið til haga að framganga starfsfólks þessara fyrirtækja er á ábyrgð stjórnvalda og þeim ber að gera eitthvað í þessu óréttlæti áður en þolendur gera það sjálfir. Íslendingar mega ekki láta sinnuleysið verða sína stærstu auðlind. Bíðum ekki eftir úrræðum stjórnvalda og leitum réttar okkar.

 

 

Athugasemdir

[erlingur (IP-tala skráð) 25.3.2010 kl. 16:21]

Sæll, hefurðu leitað til úrskurðarnefndar um viðskipti við fjármálafyrirtæki? Neytendastofa er handónýt.

[Hinrik (IP-tala skráð) 25.3.2010 kl. 16:43]

Mjög góð grein hjá þér

[Þórdís (IP-tala skráð) 26.3.2010 kl. 17:02]

„...Leigusali eða þeir, sem hann tilnefnir, skulu jafnan eiga óskoraðan aðgang að starfsstöð leigutaka, heimili, eða starfssvæði til að skoða bifreiðina.

Þessi skilmáli er líka hjá SP, gr. 8.