Bréf til Lýsingar

Andmæli gegn innheimtu eftir endurútreikning bílasamnings :

 

Undirritaður  vill með bréfi þessu leggja fram andmæli við endurútreikningi  bílasamnings nr. 70009209-70009213 og milliinnheimtubréfi, dagsettu 30.05.2011. Þá vill undirritaður einnig koma á framfæri alvarlegum athugasemdum við viðskiptahætti fyrirtækisins.

Þann 3.júní síðastliðinn barst undirrituðum bréf sem ber yfirskriftina „Ert þú að falla á tíma !“  og er innihald þess áminning til lántaka um ógreidda meinta skuld eftir endurútreikning  bílasamnings. Samkvæmt þjónustuvef Lýsingar hf. og bréfi dagsettu 10.03.2011 er niðurstaða endurútreiknings skuld að upphæð kr. 87.874. Þessi skuld virðist,aðallega, vera tilkomin vegna vangreiðslna á tímabilinu 5.06.2010 – 5.02.2011. Ekki verður hér þrætt fyrir að vangreitt hafi verið af bílasamningnum á umræddu tímabili þar sem engir greiðsluseðlar bárust frá Lýsingu í kjölfar hæstaréttardóms þann 16.júní 2010. Það sem er hins vegar athugavert við niðurstöðuna um eftirstöðvar samnings þann 5.02.2011, kr. 87.367.-, er að samkvæmt greiðsluyfirliti frá Lýsingu hafði verið ofgreitt af nafnverði lánsins þann 5.6.2010, sem nemur kr. 6.825.- (fylgiskjal). Fyrir þessum greiðslum hefur Lýsing gefið út 36 greiðslukvittanir sem innihalda eftirfarandi setningu : „Áritun úr gjaldkeravél er fullnaðarkvittun“. Ómögulegt er því að átta sig á hvernig þessar eftirstöðvar eru tilkomnar og hlýtur lántaki að eiga rétt á betri sundurliðun og framsetningu þessarar afturvirku innheimtu en fram kemur á þjónustuvef.

            Lýsing hf. hefur sagt endurútreikninga sína í samræmi við dóma hæstaréttar nr. 153/2010, 471/2010 og lög nr. 151/2010. Í fljótu bragði verður ekki séð að þetta eigi við rök að styðjast, sérstaklega hvað dómana varðar. Þó endurútreikningurinn samræmist hugsanlega lögum nr. 151/2010 þá gerir innheimta afturvirkra vaxta það varla. Í dómi nr. 153/2010 komst hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að lántaki væri ekki skuldbundinn af gengistryggingarákvæði bílasamnings Lýsingar. Undirritaður hefur því í samræmi við þennan dóm ofgreitt um kr. 140.000.-, sé reiknað með sömu vaxtakjörum án gengistryggingar. Í dómi 471/2010 var fallist á 4. varakröfu Lýsingar en í henni er ekki reiknað með vöxtum á vangreiðslur. Staða á veltureikningi hefði ,í samræmi við fyrrnenfda kröfu, því átt að vera kr.54.856.-

Samanber  2.mgr. 14.gr. laga nr. 121/1994, sem ætlað er að innleiða tilskipun 87/102/EBE, er lánveitenda ekki heimilt að krefjast hærri heildarlántökukostnaðar en reiknað var með í upphafi, þ.e. kostnaðar sem gæfi hærri árlega hlutfallstölu kostnaðar. Í tilfelli undirritaðs má því heildarlántöku-kostnaður eftir endurútreikning ekki gefa hærri árlega hlutfallstölu kostnaðar en 7,74 %, sbr. greiðsluáætlun. Sú aðferð að endurreikna samningsfjárhæðina með almennum vöxtum óverðtryggðra lána, skv. 10.gr. laga nr. 38/2001, gefur væntanlega um helmingi hærri árlega hlutfallstölu kostnaðar en greiðsluáætlun sem Lýsing staðfesti og undirritaður samþykkti, þann 1.03.2007. Þetta er því miður ekki hægt að staðfesta þar sem Lýsing hefur ekki sent samningshafa fullnægjandi upplýsingar um,  m.a. reikningsaðferð við endurútreikning og „nýja“ árlega hlutfallstölu kostnaðar.

Árétt skal að endurútreikningur sbr. 1.gr. laga nr. 151/2010 má ekki leiða til hærri samningsfjárhæðar þ.e. í tilfelli bílasamnings er tengist þessari athugsemd skulu heildargreiðslur nafnverðs ekki vera hærri en kr. 714.600. Hærra nafnverð með aftuvirkum reikningum er brot á stjórnarskrárvörðum eignarétti samningshafa sbr. 1.mgr.72.gr. Stjórnarskár lýðveldis Íslands. Eins og áður kom fram verður ekki ráðið af upplýsingum á þjónustuvef Lýsingar hverjar heildarafborganir nafnverðs, við lok samnings, eru.

Ákveðna vísbendingu um falskar upplýsingar er að sjá á greiðsluyfirliti Lýsingar (fylgiskjal 2), dagsettu 16.02.2010, vegna greiðslna af bílasamningi undirritaðs. Þar koma fram allar greiðslur núverandi og fyrri greiðanda. Greiðslurnar eru sundurliðaðar í vexti, verðbætur og afborganir og  neðst í skjalinu má svo sjá samtölu hvers liðar fyrir sig. Sú samtala sem stingur í stúf við hinar er heildargreiðsla afborgana. Þessi upphæð er skv. yfirlitinu kr.213.757.- en ætti að vera, skv. reiknivél undirritaðs, kr.928.360.- Heildartölur annarra liða en afborgana eru samkvæmt sömu reiknivél, sannarlega samlagning allra talna hvers liðar fyrir sig. Þessi framsetning verður vart öðruvísi skilin en að verið sé að falsa upplýsingar til samningshafa. Það er við þetta að bæta sé áðurnefnd upphæð, kr. 928.360. dregin frá samningsfjárhæð, kr. 714.600.-, er útkoman kr. 213.760.-. Lánakerfi Lýsingar virðist því reikna sérstaklega þær upphæðir sem viðskiptavinir greiða umfram lánsfjárhæðir.

Í ákvörðun Neytendastofu nr. 34/2010 var tekin til greina kvörtun undirritaðs um skort á verðtryggingarákvæðum og upplýsingum um vaxtaálag í umræddum bílasamningi. Með óréttmætum viðskiptaháttum innheimti Lýsing verðbætur af íslenskum hluta samningsins. Þessar ofgreiðslur námu, á samningstíma undirritaðs, kr. 78.185.- Lýsing hefur ekki leitað sátta vegna þessara ákvörðunar, sem hefði kannski verið eðlilegri framkoma en að bjóða undirrituðum aðstoð við málshöfðun.

Undirritaður frábiður sér frekar innheimtuaðgerðir af hálfu starfsfólks Lýsingar og aðra valdníðslu sem mögulega af þeim aðgerðum hlýst. Ljóst er að íslensk stjórnvöld hafa vanrækt hlutverk sitt við að vernda rétt neytenda, sem þeim þó ber skylda til, samanber tilskipun 93/13/EBE. Mælst er gegn því að fyrirtækið Lýsing færi sér vanrækslu stjórnvalda frekar í nyt með viðskiptaháttum sínum. Undir þessa viðskiptahætti falla þær innheimtuaðgerðir sem kallast „vörslusviptingar“. Það er varla þjónustufyrirtæki sæmandi að beita viðskiptavini sína þvílíku ofbeldi sem þessar aðgerðir fela í sér. Ágreiningur í viðskiptum er betur leystur fyrir tilstilli stjórnvalda og dómstóla heldur en með einhliða túlkun samningsaðila sem , í þessu tilviki, leiðir til valdníðslu í formi vörslusviptingar.

Að öllu framansögðu er ljóst að Lýsing hf. hefur með túlkun sinni á áðurnefndum dómum og lögum valið að ganga þvert gegn hagsmunum viðskiptavina sinna og betri rétti neytenda. Með þessari framkomu hefur verið komið í veg fyrir að viðskiptavinum yrði bætt það fjárhagslega tjón sem hlaust af lögbrotum stjórnenda og starfsfólks Lýsingar.

 Samkvæmt greiðsluyfirliti (sjá fylgiskjal) hefur samningsfjárhæð verið að  fullu greidd og fer því undirritaður fram á að Lýsing gefi þegar í stað út fullnaðarkvittun þess efnis að samningsfjárhæð skv. bílasamningi nr. 70009209-70009213, sé að fullu greidd. Þá hlutist Lýsing til um afléttingu veðbanda, skráningar bifreiðar á nafn leigutaka skv. yfirtökuskjali, dagssettu 1.3.2007, og gefi út þær yfirlýsingar sem nauðsyn krefur. Telji Lýsing sér ekki skylt að verða við þessu, er óskað eftir að eftirfarandi gögn verði send leigutaka svo fljótt sem kostur er :

 

1.    afrit af sölunótu vegna viðskipta skv. bílasamningi

2.    38 ógiltir greiðsluseðlar (tímabil 5.04.2007 – 5.5.2010)

3.    48 nýjir greiðsluseðlar – m. sundurliðun hverrar greiðslu í afborganir og vexti (sbr. endurútreikn.)

 

           

 

 

Virðingarfyllst,

 

_________________________________

Þorsteinn Guðmundsson

Glórulaus ósvífni eða ískaldur hroki

 

Þessi yfirlýsing er með ólíkindum en um leið lýsandi fyrir framkomu starfsfólks fyrirtækisins. Það eru rúmir 14 mánuðir síðan ég lagði fram kvörtun vegna þessa bílasamnings hjá Neytendastofu. Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þessum tíma og má þar meðal annars nefna dóma héraðsdóms og Hæstaréttar. Eins og fram hefur komið í yfirlýsingum talsmanna Lýsingar á þessu tímabili telja þeir stjórnvöld og dómstóla vera, í mesta lagi, álitsgjafa í þessum málum. Þau viðbrögð eru reyndar í fullu samræmi við þau undirheima viðskipti sem fyrirtækið stundar. Það er því  í raun óskiljanlegt að stjórnendur Lýsingar skuli hafa áfrýjað ákvörðun Neytendastofu ef þeir ætluðu sér aldrei að hlíta úrskurðinum. Mig grunar að þeir treysti á tvennt í þessu máli þ.e. að stjórnvöld muni ekkert aðhafast frekar í málinu og að dómstólar muni verða þeim hliðhollir. Ekki verður annað sagt en að reynsla þeirra af hvoru tveggja sé nokkuð góð.

Einu skilaboðin sem ég vil koma til stjórnenda og lögmanna Lýsingar hf. eru - "ég mun túlka samninginn samkvæmt mínum skilningi og ákvörðun Neytendastofu þar um"

Verðtrygging forsenda vaxtakjaranna

Lýsing á skipulögðum glæp ?

Þann 30. júlí sl. birti Neytendastofa ákvörðun sína varðandi kvörtun mína vegna Lýsingar hf. frá því í fyrra. Í stuttu máli þá snýr kvörtunin aðallega að því að gleymst hefur að verðtryggja hinn svokallaða íslenska hluta lánsins, geta til um breytilega vexti og vaxtaálag. Þrátt fyrir skort á þessum ákvæðum hefur Lýsing innheimt allt þrennt af lántakendum. Neytendastofa hefur nú bannað fyrirtækinu notkun á þessum ímynduðu skilmálum.

Eftir að Hæstiréttur Íslands komst að þeirri niðurstöðu, þann 16. júní, að kaupleigusamningar væru lán en ekki leiga og að gengistrygging þeirra stæðist ekki lög, var eiginlega fátt eftir í samningunum sem stóðst skoðun nema þá kannski nafn leigutaka og skráningarnúmer bifreiðarinnar.

Mikill misskilningur er að merkilegasta niðurstaða dómsins hafi verið sú að gengistrygging væri ólögleg. Það hafa gerendur í málinu vitað frá upphafi og var því merkilegasta niðurstaðan sú að Lýsing hefði dulbúið neytendalán sem leigusamninga. Starfsfólk fjármögnunarfyrirtækjanna hafði nefnilega fundið leið, með gerð þessara samninga, til að sneiða hjá öllum lögum er málin varða. Lögmenn fyrirtækjanna hafa síðan beitt lagatækni af verstu gerð og útúrsnúningum í túlkunum á samningum og dómum til að berjast gegn góðum viðskiptaháttum. Þeir hafa líka fulla ástæðu til þess að ætla að þeir komist upp með þessa hegðun þar sem eftirlitsaðilar hafa hingað til starfað með bundið fyrir augun.

Lýsing hefur ekki einungis látið sér nægja að brjóta gegn lögum um vexti og verðtryggingu heldur státa þeir af afar frjálslegri túlkun á öllum lögum sem kunna að ná yfir viðskipti með neytendalán. Nú síðast með því að áskilja sér rétt til endurútreiknings á íslenskum hluta lána miðað við óverðtryggða vexti Seðlabanka Íslands. Af öllum málavöxtum er ljóst að ábyrgð forstjóra Lýsingar hf., Halldórs Jörgensen, er mikil og það er hrein svívirða að á hinu nýja Íslandi skuli maður í hans stöðu vera með yfir 5 millj. kr. í mánaðarlaun. Ég hygg að í flestum siðmenntuðum ríkjum byðist slíkum mönnum eingöngu framtíðarstarf við hellu- og númeraplötugerð en á Íslandi er allt eins líklegt að hann muni starfa fyrir hið opinbera.

Í kjölfar dómsins, þann 16. júní, var látið í það skína, meðal annars af fulltrúum framkvæmdavaldsins, að dómarar Hæstaréttar hefðu sett uppbyggingu samfélagsins í uppnám með því að dæma eingöngu eftir lögum en ekki geðþótta stjórnenda fjármálafyrirtækja og stjórnvalda. Þessi viðbrögð sýndu ekki einungis talsmenn fyrirtækjanna á Alþingi því mikil örvænting greip um sig hjá stjórnendum allra fjármögnunarfyrirtækja. Þessi örvænting var þó með öllu óþörf og í versta falli tóm uppgerð. Þann 16. september sl. dæmdi Hæstiréttur nefnilega, eftir mikinn þrýsting frá framkvæmdavaldinu, Lýsingu í vil og skar þar með stjórnendur þessara fyrirtækja niður úr snörunni. Lýsingu hf. voru í raun dæmdar skaðabætur vegna lögbrota fyrirtækisins í formi óverðtryggðra vaxta sem þolandanum, lántaka, er gert að greiða aftur í tímann til að lögbrjóturinn geti haldið starfseminni áfram.

Stjórnendur Lýsingar sitja nú með pálmann í höndunum eftir margra mánaða svívirðilega framkomu við neytendur og eftir að hafa í langan tíma stundað vonda viðskiptahætti. Sá orðrómur komst á kreik að dómararnir hefðu ákveðið að láta óopinbera almannahagsmuni vega þyngst í niðurstöðu dómsins. Hvaða forsendur dómarar höfðu til að meta afleiðingar dómsins fyrir fjármálakerfið og jafnvel samfélagið allt, þyrfti að upplýsa. Með skírskotun til almannahagsmuna gáfu þeir sér ekki aðeins að eðlilegt sé að ríkistryggja skuldbindingar einkafyrirtækja heldur líka að almannahagsmunir séu undir því komnir að kröfuhafar fjármálafyrirtækjanna fái greitt að fullu.

Þessi orðrómur fékk byr undir báða vængi aðeins korteri eftir að dómur hafði fallið. Þá birtist hinn hvatvísi flökkuráðherra með nýtt frumvarp sem allt eins hefði getað verið prentað á bréfsefni SP-fjármögnunar og undirritað af forstjóra Lýsingar hf. Þetta frumvarp hafði ráðherrann svo dulbúið sem lausn fyrir lántaka en staðreyndin er sú að skjalið inniheldur nákvæmlega sömu úrræði og fyrirtækin höfðu reynt að troða upp á lántakendur fyrr á árinu. Dómsvaldið hefur nú fullkomnað skörun hins þrískipta valds á Íslandi og hreinsað upp leifarnar af vanrækslu framkvæmdavaldsins. Í ofanálag hefur neytendum verið skipað neðar á listann en fjármagnseigendum og kröfuhöfum. Dómarar Hæstaréttar gera báða aðila að þolendum í málinu þrátt fyrir að lögin geri, í vafatilfellum, neytendum hærra undir höfði en lánveitendum.

Nú stendur upp á framkvæmdavaldið að reyna að breiða yfir slóð vanrækslu og óstjórnar síðari ára með hjálp allra meðspilara. Með nýjum lögum mun ráðherra setja feitt pennastrik yfir alla galla í bílasamningum og hugsanlega draga áðurnefnd fyrirtæki neðan úr undirheimum. Kjósendur og neytendur sitja eftir með sárt ennið því þrátt fyrir hina miklu kröfu um endurnýjun þá hefur almenningur ekki fengið nýtt hugarfar með öðru fólki heldur sama innrætið bakvið annan bókstaf.

SVIK Í SKJÓLI STJÓRNVALDA ?

Fjármögnunarfyrirtækin Lýsing hf. og Avant hf. hafa farið mikinn í vörslusviptingum og öðrum svívirðingum undanfarnar vikur. Talsmenn fyrirtækjanna láta hafa eftir sér að á þeirra bæ sé allt með ró og spekt þrátt fyrir niðurstöðu dómstóla sem valdið hefur ókyrrð í hinu mannlega samfélagi. Þessi tvö, áðurnefndu, fyrirtæki ásamt SP-fjármögnun hafa undanfarin ár boðið upp á bílalán og svokallaða bílasamninga og virðast öll fyrirtækin eiga það sameiginlegt að hafa lagt það í vana sinn að túlka skilmála samningana mjög frjálslega og þá helst sér í vil. Það sem hefur gert þeim þetta helst kleift er að skilmálarnir eru að mörgu leyti óskýrir og stundum allt að því óskiljanlegir. Svívirðilegustu svikin við leigutaka eru hinir frjálslegu útreikningar á leigugreiðslum og helst má þar nefna að rukkaðir eru vextir og verðbætur sem ekki eiga sér stoð í samningum. Í tilfelli Avant hf. er það hið breytilega vaxtaálag sem öllu ræður í kjörum leigutaka. Vextir samningsins hafa vaxið jafnt og þétt þrátt fyrir að Libor-vextir séu í sögulegum lægðum (sjá línurit - kjörvaxtaþróun). Með þessu er í raun verið að handstýra vaxtaforsendum bílasamningsins sem eru svik við leigutakann. Þetta gerir Avant þrátt fyrir ákvörðun Neytendastofu í máli nr. 6/2009 þar sem gerðar eru athugasemdir við „Kjörvaxta“ –skilmála Kaupþings. Þessa ákvörðun Neytendastofu staðfesti svo  Áfrýjunarnefnd neytendamála (sjá mál nr. 9/2009). 

Hin svokölluðu gengistryggingar ákvæði í bílasamningum Avant eru vægast sagt óskýr og í raun er engan skilmála að finna sem kveður á um að kaupverð og leigugjald sé gengistryggt. Þá er hreint makalaus skilmáli í samningnum þar sem reynt er að brjóta á stjórnarskrárbundnum rétti leigutaka til friðhelgi heimilisins. Hann hljómar svo : „...Leigusali eða þeir, sem hann tilnefnir, skulu jafnan eiga óskoraðan aðgang að starfsstöð leigutaka, heimili, eða starfssvæði til að skoða bifreiðina. ...„ Hvernig í ósköpunum dettur fólki í hug að setja svona ákvæði í samning ? Þýðir þetta að fólk megi ekki læsa útidyrahurðinni  eftir að það hefur skrifað undir þennan samning ?  Hjá Lýsingu eru svipaðir viðskiptahættir stundaðir þ.e. að leigutakar eru rukkaðir um verðbætur og breytilega vexti þrátt fyrir að hvergi finnist ákvæði um það í samningunum. Aðspurður segist lögmaður Lýsingar að þetta ákvæði hafi „dottið úr“ samningunum en þó hefur engin leiðrétting átt sér stað og því síður hafa leigutakar fengið að njóta vafans af gölluðum samningum. Hjá Lýsingu hafa vextir á „íslenskum hluta“ samningana hækkað jafnt og þétt en það er gert án þess að nokkurt ákvæði um það sé að finna í samningskjölunum. Það á sem sagt að halda áfram að rýja fólk inn að skyrtu án þess að eftirstöðvar og vaxtareikningar eigi sér nokkurra stoð í samningunum sjálfum. Eru þetta ekki skýr dæmi um vonda viðskiptahætti og hreinlega samningssvik ?  

Lögfræðingar keppast við að vitna í þá hefð að samninga beri að efna og nánast ekkert í veröldinni virðist geta orðið til þess að ógilda þá. Helsta röksemd lögmanna og talsmanna fjármögnunarfyrirtækjanna er að fólk hefði  mátt vita að stórvarasamt er að taka lán í öðrum gjaldmiðli en tekjur þess eru ? En hefðu lánastofnanir sömuleiðis ekki átt að vita að mjög mikil áhætta fylgir því að lána fólki í erlendum gjaldmiðlum ef tekjur þess eru í íslenskum krónum ? Það var einmitt þessi áhætta, sem stjórnendur lánastofnana tóku, sem setti  Ísland á hausinn en ekki greiðsluvandi hins almenna lánþega. Heyrst hefur að þrátt fyrir að þessir samningar séu grundvallaðir á ólögmætum viðskiptum og að annar samningsaðilinn (leigusali) fari ekki eftir skilmálunum er allt eins líklegt að almannahagsmunir komi fjármögnunarfyrirtækjunum til bjargar. Það er þá þannig fyrir okkur komið að það er réttlætanlegt að beita heila þjóð ranglæti til að verja hagsmuni hennar. Þessi fyrirtæki starfa með leyfi FME og eru rekin af skilanefndum banka en hér verður ekki fjölyrt frekar um dugnað eftirlitsaðilans. Forsvarsmenn þessara fyrirtækja hafa komist upp með að hunsa dómstóla og í raun að taka lögin í sínar eigin hendur. Að það sé látið viðgangast í svokölluðu réttarríki að fólk sé gert að þolendum með svona viðskiptaháttum með aðstoð stjórnvalda hlýtur að jaðra við brot á mannréttindum. Því skal haldið til haga að framganga starfsfólks þessara fyrirtækja er á ábyrgð stjórnvalda og þeim ber að gera eitthvað í þessu óréttlæti áður en þolendur gera það sjálfir. Íslendingar mega ekki láta sinnuleysið verða sína stærstu auðlind. Bíðum ekki eftir úrræðum stjórnvalda og leitum réttar okkar.